Yetersiz hissetme; birçok insanın hayatının farklı alanlarında yaşadığı bir durumdur.
Kişinin kendisiyle ilgili yetersiz olduğunu düşünmesinin birçok sebebi olabilir.
Yetersizlik Hissetme Riskini Arttıran Faktörler;
* Olumsuz çocukluk yaşantıları ve travmatik deneyimler,
* İhmal, istismar veya şiddete uğramak,
* Ebeveyn kaybı veya duygusal olarak olgunlaşmamış ebeveynlerle büyümek,
* Eleştirel ve mükemmeliyetçi tutumlara maruz kalmak,
* İlişkilerde sınır koymakta zorlanmak ve hayır diyememek,
* Duygusal ve fiziksel desteği yeterince alamıyor olmak,
* Manipülatif ilişkiler içinde olmak,
* Yeterince kabul edilmemiş, görülmemiş olmak,
* Şartlı veya koşullu olarak sevgi görmek gibi faktörler kişinin kendisiyle ilgili yetersiz olduğunu düşünmesine yol açabilecek durumlardır.
Neden yetersiz olduğumu düşünüyorum?
Hayatımızın belli dönemlerinde yukarıdaki örneklere benzer durumlar yaşamamız önce kendi benliğimiz sonra da dünyayla, insanlarla ve ilişkilerle ilgili çeşitli şemaların oluşmasını sağlar.Hayatta kalabilmemiz için temel ihtiyaçlarımızın karşılanması gerekir.
4 temel psikolojik ihtiyacımız vardır;
* Bağlanma ihtiyacı,
* Otonomi ve kontrol ihtiyacı,
* Haz tatmini ya da keyifsizliği önleme ihtiyacı,
* Kabul görme ya da öz değerini yükseltme ihtiyacı
Yetersiz hissetmeyi nasıl azaltabiliriz?
* Kendinizle ilgili yetersizim diye düşündüğünüz anları, kişileri fark etmeye çalışın. Tetikleyicileri bulmak ve her zaman girilen döngüleri fark edebilmek çok kıymetli. Yetersizim diye düşündüren tetikleyiciyi bulduğunuz zaman, sonrasındaki döngüyü fark etmeye çalışabilirsiniz. (Örnek: yaptığınız resmi görünce arkadaşınızın eleştirmesi ve resim yapmayı azaltmanız)
* Gün içerisinde düşüncelerinizin, duygularınızın nasıl değiştiğine, nelere odaklandığınızı fark etmeye çalışın. Bazen sıklıkla kullandığımız bilişsel hatalar vardır ve eğer çok sık bilişsel hata yapıyorsanız çok daha sık yetersiz olduğunuzu düşünebilirsiniz. (Örnek: Genellikle iş yerinde patronumun yüzü asıksa kendi üstüme alınırım, bir şeyi yanlış yaptığımı düşünürüm.)
* Eğer genel olarak düşünce hatalarınızı fark edebilirseniz kendinize şu soruları sorabilirsiniz. ‘Böyle düşünmek şu an benim işime yarıyor mu, bana iyi geliyor mu? Bunun yerine alternatif düşünebileceğim bir düşünce var mı?’
* İlişkilerinizde kendinizin farkında olmaya çalışabilirsiniz. İnsanlara hayır demekte zorlanıyor musunuz? Birçok kişi için yapmanız gereken hep bir şeyler mi var? Hep yardım eden, taşıyan, kurtarıcı bir durumunuz mu var? Bazen ilişkilerde sağlıklı sınırları oluşturmak bile üstünüzdeki fazla sorumluluğu dolayısıyla yetersiz hissetmeyi azaltabilir.
* Kendi sınırlarınıza bir bakabilirsiniz, kaldırabileceğinizden fazla işi yükleniyorsanız doğal olarak yetişmekte zorlanacaksınızdır.
* Yetersiz olduğunuzu düşündüğünüz alanlarda ne kadar kontrolünüz olduğuna bakabilirsiniz. Mesela bir başkasını mutlu edememekten kaynaklı bir yetersizlik varsa çok da kontrol edemeyeceğimiz bir alan olduğu için enerjimizi kontrol edebileceğimiz alanlara kanalize etmek çok daha verimli olacaktır.
* İyi olduğunuz, yetenekli olduğunuz alanların bir listesini yapabilir, görebileceğiniz bir yere asabilirsiniz. Fiziksel, duygusal, akademik, aile, aşk gibi birçok alanda sadece siz olduğunuz için yapabildiğiniz kaynakları fark etmek daha güçlü hissettirecektir. Çünkü hayatta kalabilmek için olumsuz detayları daha fazla görmeye ve hatırlamaya eğilimimiz var. Pozitif anları görebilmek için daha fazla çaba içinde olmalıyız. Dikkati nereye döndürürsek o hayatımızda artar.
* “Neler başardım?” “Neleri atlattım?” listesi yapabilirsiniz, bu listeyi sevdiklerinizin doldurmasını da isteyebilirsiniz. Bu kağıda sorunları nasıl aştığınızı, hangi baş etme becerilerini kullandığınızı yazabilirsiniz. Belki başka sorunlar için de kullanabileceğiniz yöntemleri fark edebilirsiniz.
